Statement Jeugdtheater:

Al sinds vorig najaar, toen dit kabinet haar cultuurmaatregelen in een desastreus regeerakkoord vastlegde, zien we gitzwarte donderwolken op het jeugdtheater afkomen. In maart kwam uit onderzoek naar voren hoe zeer het jeugdtheater geraakt werd. Het jeugdtheater loopt forse klappen op, stond in de krant, en: Jeugdtheater kind van de rekening.

Forse bezuinigingen die de gezelschappen bedreigen in hun voortbestaan, de BTW verhoging die de schoolvoorstellingen onbetaalbaar maakt, het afschaffen van de Cultuurkaart, het invoeren van een eigen inkomstennorm zodat de prijs OOK voor scholen omhoog moet... Het werd als snel duidelijk dat ALLE maatregelen waarmee dit kabinet het mes in de culturele sector wil gaan zetten, dubbel en dwars op de sector jeugd zouden gaan neerdalen. De rekening werd zonder blikken of blozen gepresenteerd aan kinderen en jongeren in Nederland en de grote mensen die keihard werken om hen te ontroeren, te verrassen, hen een spiegel voorhouden.

Maar sinds vorige week vrijdag weten we dat het nog veel erger wordt. Er wordt MINIMAAL 49% bezuinigd op de jeugdsector in de Basisinfrastructuur. De jeugddans wordt zo goed als compleet afgeschaft en jeugdmuziek wordt niet eens meer genoemd. Het jeugdtheater moet allemaal even klein blijven, of veel kleiner worden, in het geval van twee grotere gezelschappen die tot 70% moeten inleveren. Gezelschappen buiten de Randstad worden opgezadeld met de mogelijke problemen van een bestuurlijke uitruil, nu onduidelijk is of hun doorgeschoven provinciegeld ook weer bij hen terecht gaat komen. De drie productiehuizen die een kweekvijver vormen voor nieuwe makers die een jong publiek opzoeken worden geschrapt. Kunnen die jonge talenten zich nog op dit vlak ontwikkelen, staat er over een tijd een nieuwe generatie klaar om het stokje over te nemen? Daar komt nog eens bij dat de 8 gezelschappen die nu door het Fonds Podiumkunsten worden ondersteund, stuk voor stuk buiten de boot dreigen te vallen. Zal er in de toekomst überhaupt nog geld zijn binnen het zwaar gehavende fonds voor jeugdgezelschappen, naast de BIS?
En om het geheel af te maken: de denigrerende toon die dit kabinet aanslaat over de podiumkunsten is besmettelijk: ook de lagere overheden zijn fors aan de slag gegaan met als gevolg bezuinigingen tot 40% bij diverse gezelschappen.

Ik vind het belangrijk om alle kinderen actief in aanraking te brengen met kunst en cultuur, schreef Halbe Zijlstra in december nog. Maar hoe gaan we dat doen, beste Halbe, als er straks van de 24 instellingen, die nu samen meer dan 600.000 kinderen en jongeren bereiken, er nog maar er 8 over zijn?

Vandaag de dag bereikt het jeugdtheater via het onderwijs alle lagen van de bevolking. We zijn de experts bij uitstek op het gebied van cultuureducatie – iets dat bij dit kabinet torenhoog op de agenda staat. Internationaal zijn we een groter exportproduct dan het volwassenentheater en wereldwijd is het Nederlandse jeugdtheater nog altijd een toonbeeld. Dit kan omdat we een volwaardig bestel zijn, verspreid over het hele land en heel rijk aan verschillen. Van grote gezelschappen die in de grote zaal kwaliteitsvoorstellingen spelen voor een familiepubliek, tot kleinere groepen die veel in de klas spelen, van poppentheater, dans, mime, muziektheater en dans voor kinderen.
De kwaliteit van dit alles staat in binnen- en buitenland buiten kijf. Met de schoolvoorstellingen, de educatieve trajecten, de workshops op school, de intensieve contacten met scholen, de vele vrije voorstellingen: het jeugdtheater is stevig verankerd in de maatschappij en legt een onmisbare basis onder het gehele podiumkunstenbestel. En die basis dreigt er nu onder uit te worden geslagen.
Het kabinet wil kinderen en jongeren op het gebied van kunst en cultuur een stevig fundament bieden, schreef Halbe vorige week. Maar beste Halbe kun je de basis die wij leggen halveren en tegelijk met droge ogen beweren dat je die gaat verzwaren tot een stevig fundament?

We roepen de Kamerleden op om in te grijpen voor het te laat is en
• Slechts minimaal te bezuinigen op de jeugdpodiumkunsten vanwege het grote belang dat dit kabinet hecht aan educatie en het bereiken van kinderen en jongeren
• Een gedifferentieerd jeugdbestel te handhaven met daarin plaats voor grote en middelgrote gezelschappen – net als in het volwassenentheater het geval is
• Net als in het volwassenentheater geld beschikbaar te stellen voor internationale excellentie, zodat het sterke exportproduct jeugd overeind kan blijven
• Talentontwikkeling hoe dan ook te waarborgen en het Fonds de opdracht meegeven een stevig budget te investeren in de jeugdpodiumkunsten
• Het Ministerie te wijzen op de verantwoordelijkheid van de negatieve gevolgen van de bestuurlijke uitruil
• Het Ministerie te wijzen op de verantwoordelijkheid van de negatieve gevolgen van de diverse terugtrekkende overheden en de oproep dit niet alleen een verantwoordelijkheid voor de gezelschappen zelf te laten zijn.
• Maak een uitzondering in de eigen inkomstennorm voor de schoolvoorstellingen, zodat deze voor alle scholieren in Nederland betaalbaar blijven
• Houd de BTW op 6%, of als de BTW verhoging toch doorgaat, stel de BTW op schoolvoorstellingen gelijk aan onderwijsactiviteiten, 0% dus!

Eén positief ding uit de plannen van Zijlstra.
Het is fijn dat scholieren in het basisonderwijs ook de komende jaren bijna elf euro mogen uitgeven aan kunst en cultuur. We hopen van harte dat er ook dan nog iets te besteden valt.

Voorgedragen in Den Haag, tijdens de actie van de culturele sector als opmaat voor de hoorzitting van de tweede kamer over cultuur op 20 juni 2011

Jetse Batelaan is artistiek leider van Artemis. De dag dat de papegaai zelf iets wilde zeggen wordt zijn eerste voorstelling bij Artemis - april/mei 2014.

VOORUITBLIK

Theaterfestival Boulevard, augustus - Stel je heet Peter en iemand schrijft een toneelstuk voor jou. Wat als dat stuk 'Peter Pan - De Jongen Die Nooit Volwassen Wilde Zijn' is en iedereen jou vanaf dat moment Peter Pan noemt, terwijl je dat niet bent, niet wilt zijn, ook niet zou kunnen zijn, want het is slechts een fantasie. Fabian Jansen pakt voor Never never wonder opnieuw een fascinatie uit zijn jeugd op: de wens om te vliegen.  

2013/14

januari/april 2014 - De man die alles weet van Jetse Batelaan bij Maas theater en dans. Artemis werkt mee aan deze voorstelling en produceert samen met Antigone BEKDICHTZITSTIL - februari/mei 2014.