Theater Artemis - Peter Anthonissen in CJP

TWINTIG JAAR THEATER ARTEMIS

Peter Anthonissen, de Belgische dramaturg van het Nederlandse theatergezelschap Artemis, stelt deze week in Theater Antigone in Kortrijk zijn nieuwe voorstelling Mouchette voor. Hij viert daarmee het twintigjarige jubileum van Artemis, ondertussen ook mooi gebundeld in een boek met theaterteksten.
Als bij wonder serveert het café waar we afgesproken hebben een stroopwafeltje bij de thee. Het zou niet het enige teken uit de theaterhemel zijn tijdens ons gesprek.

Hoe zou je Theater Artemis kunnen omschrijven?
Peter Anthonissen: "Artemis probeert steeds voorstellingen voor alle leeftijden te maken. Zowel iemand van tien als iemand van zestig jaar moet zich aangesproken kunnen voelen. Dat is het uitgangspunt van Floor Huygen, die sinds 2005 de artistiek leider is van Artemis."

"Officieel behoren we wel tot de sector jeugdtheater. In Nederland is de scheiding tussen het jeugd- en het volwassenencircuit veel groter dan in Vlaanderen. Toen ik in 2005 bij Artemis begon te werken, waren er weinig acteurs die zowel voor jongeren als voor volwassenen speelden. Floor Huygen wilde die grens graag doorbreken. Een aantal jaren terug zou het minder vanzelfsprekend zijn geweest om een topacteur als Bert Luppes te zien spelen in onze nieuwe voorstelling Mouchette, waarmee we op alle leeftijden mikken."

Jullie willen graag “onverwoestbare verhalen” vertellen in het theater.
Peter: "Floor Huygen heeft tot nu toe meestal nieuw gecreëerde stukken geregisseerd. Het terrein van het toneel- of romanrepertoire heeft ze nog niet zo vaak verkend. Woeste Hoogten, een voorstelling die we vorig jaar maakten, was daar een eerste stap in. De gelijknamige roman van Emily Brontë bleek tot onze grote verbazing nog maar weinig voor theater bewerkt te zijn. Dit jaar spelen we ook een echte theaterklassieker: Juffrouw Julie van August Strindberg. Onze nieuwe productie Mouchette, twintig jaar geleden geschreven door Arne Sierens, zou je modern repertoire kunnen noemen. Volgend jaar gaan we ook The Picture of Dorian Gray van Oscar Wilde bewerken."

"Veel toeschouwers bleken Woeste Hoogten op school gelezen te hebben toen ze zestien jaar waren. Bij tieners is het vooral de tomeloze passie tussen de hoofdfiguren die hen aanspreekt, terwijl je op oudere leeftijd misschien eerder oog hebt voor het destructieve karakter van hun relatie. Als theatermaker hoop je die verschillende leeservaringen in zo’n voorstelling te verwerken. Onverwoestbare verhalen dus, maar steeds rekening houdend met het gegeven dat ze alle leeftijden moeten kunnen aanspreken."

(Op dat moment begint in het café Wuthering Heights van Kate Bush op de radio te spelen. We kijken elkaar aan en beseffen dat de theatergoden ons vandaag goed gezind zijn).

Visie

Floor Huygen wil heel graag elementair en puur theater maken, zonder technische draadjes. Zit daar een visie achter?
Peter: "Dat heeft te maken met een ontzettend groot geloof in de ambacht van het theater. Bovendien heeft Floor moeite met de manier waarop in de hedendaagse maatschappij de niet-menselijke gegevens het van de mens beginnen over te nemen: technologie, economische wetmatigheden… Floor staat daar met een gezonde dosis kritiek tegenover. Dat merk je ook in onze voorstellingen. We hebben net Reis van een Rus gemaakt, en dat is de eerste keer in vijf jaar dat er videobeelden zaten in een regie van Floor."

Is er een gezelschap in Vlaanderen waarmee je Artemis zou kunnen vergelijken?
Peter: "Ik zie niet onmiddellijk een tegenhanger in Vlaanderen. We voelen ons wel verwant met Theater Antigone en Theater Zuidpool, twee middelgrote gezelschappen met een eigen theatergebouw die allebei ook op een ambachtelijke manier te werk gaan, wars van de modetrends. We hebben ook vaak samengewerkt met acteurs als Bruno Vanden Broecke en Nico Sturm, die hun sporen al verdiend hadden bij BRONKS. Dus ook daar zal er wel enige stijlverwantschap zijn."

Jullie hebben zes theaterteksten gebundeld in een boek naar aanleiding van het twintigjarige bestaan van Artemis. Daar zitten ook een aantal toneelteksten van Vlaamse auteurs bij.
Peter: "Jeroen Olyslaegers bewerkte voor ons Woeste Hoogten. De Sjeik is Rijk is de laatste theatertekst die Kamiel Vanhole schreef voor hij in 2008 overleed. De tekst van Pakman is dan weer op een organische wijze tot stand gekomen. Er werden op voorhand wel teksten aangeleverd door Bruno Vanden Broecke, Raven Ruëll en Nico Sturm, waarna de acteurs met dit materiaal begonnen improviseren."

"Het is een actieve beleidslijn van Floor om ook met Vlamingen te werken. Ze heeft een grote liefde voor het Vlaamse theater in het algemeen, en voor de energie en het anarchistische karakter van enkele Vlaamse acteurs in het bijzonder."

Jullie gaan dit jaar zelfs een wagenspel maken.
Peter: "Een hedendaagse variant op de middeleeuwse rondtrekkende wagenspelen! We gaan een oplegger van een vrachtwagen ombouwen tot een minitheatertje, om daarmee dan op de dorpspleinen op te duiken. We willen bewust niet in de steden spelen, maar wel in kleine dorpen waar er geen schouwburg is en mensen niet zo snel met theater in aanraking komen. Ik zie ons nog wel te werk gaan zoals het bij een circus vaak gebeurt: zelf borden gaan hangen wanneer we in een dorp aankomen enzo." (lacht)

Jubileum

Mouchette is de nieuwe voorstelling waarmee jullie je twintigjarige jubileum vieren.
Peter: "Net als Artemis is ook de tekst van Mouchette twintig jaar oud. Voor Arne Sierens was het zijn doorbraak als schrijver. Het stuk laat veel interpretaties toe. Op de oppervlakte zie je een ontmoeting tussen een oudere man en een meisje van veertien. Beiden functioneren eerder in de marge van de samenleving, het is duidelijk geen upper class. Op een dieper niveau gaat Mouchette voor ons over overlevers. De hoofdpersonages leiden door de omstandigheden van hun geboorte op een vrij naturalistische manier hun leven, maar ze doen wel hun uiterste best en hebben een enorme levensdrift. Het spannende is dat de oudere man en het jongere meisje een houvast aan elkaar vinden voor de duur van het stuk. Door hun leeftijdsverschil is de brug naar het alle-leeftijden-gegeven van Artemis natuurlijk ook snel gelegd."

Het originele stuk is in het Gents. Spreken de acteurs ook Gents of een ander dialect?
Peter: "Bert Luppes, die de oudere Arsène speelt, komt uit Den Haag. Alejandra Theus, de jonge Mouchette, komt uit Schoten nabij Antwerpen. Omdat deze twee acteurs de voorstelling spelen, is er sowieso al een afstand tot het Gentse dialect van Arne Sierens. We hebben even overwogen om een Noord-Nederlandse schrijver de tekst te laten herwerken in een ander dialect, maar uiteindelijk zijn we hier van afgestapt en hebben we de acteurs zelf hun weg laten zoeken in de tekst. Alejandra speelt ietsje Antwerpser, en bij Bert kan je je voorstellen dat hij een Nederlander is die in Vlaanderen woont. We hebben het dus zeker niet naar één bepaalde stad of context verplaatst."

Wat maakt de acteurs zo fantastisch?
Peter: "Ik vind hen een wonderlijke combinatie van generaties. Bert Luppes is een totaalacteur die echt een meester is in transformatie. Hij zal, indien het niet in conflict komt met andere rollen, ook zoveel mogelijk fysiek proberen te lijken op zijn personage. Bert houdt ook van rollen die op het eerste zicht iets afstotends hebben. Zo speelde hij in De Geit of Wie is Sylvia ooit de rol van een man die verliefd wordt op een geit, en dat op zo’n manier dat je sympathie voor hem krijgt."

"Alejandra Theus is voor mij een van dé actrices van de jongste generatie. In Vlaanderen is ze nog niet erg zichtbaar geweest, maar voor haar rol in Woeste Hoogten won ze de Zilveren Krekel, dat is de prijs voor de tweede beste acteerprestatie in het jeugdtheater. Zij tekent haar personage in iets grovere kleuren dan Bert - dat heeft misschien ook wel met haar leeftijd te maken. Alejandra is ook een echt speldier: ze heeft energie van hier tot in Tokio."

Iets helemaal anders nu. De rechtse regering Rutte wil serieus snoeien in het budget voor cultuur. Over welke bedragen gaat het dan?
Peter: "Het is bepaald onthutsend! Het huidige cultuurbudget van zo’n 950 miljoen euro zal met 200 miljoen verminderd worden. Aan de gelden voor erfgoed zou echter niet geraakt worden, wat betekent dat die 200 miljoen afgetrokken zullen worden van de 400 miljoen euro die er voor podiumkunsten, muziek en beeldende kunsten is. Dat betekent dus een halvering! In Vlaanderen bespaart men volgens het kaasschaafprincipe waarbij alle gesubsidieerde gezelschappen een beetje moeten afgeven, terwijl men in Nederland eerder zou willen hakken in het aanbod van gezelschappen. Het is voorlopig nog niet duidelijk wie er zou moeten verdwijnen."

Afgelopen weekend was er ook de protestactie Nederland Schreeuwt om Cultuur. Deed Artemis ook mee?
Peter: "Artemis coördineerde de acties in de provincie Noord-Brabant. We trokken met een karavaan met enkele bekende gezichten (waaronder Bert Luppes) door enkele steden en hoopten op die manier het publiek op te roepen om te schreeuwen voor cultuur. Ik vind het heel fijn dat het echt de bedoeling is van de actie om het publiek te laten schreeuwen, zodat het protest van kunstenaars niet enkel afgedaan kan worden als een actie om hun job te behouden. Het gaat namelijk om veel meer dan dat. Om het met een “Floor-woord” te zeggen: onze beschaving staat op het spel."

25 november 2010 © Filip Tielens

hoogteref3