Theater Artemis - EEN EIGEN TAAL

EEN EIGEN TAAL

Floor Huygen

Het gevoel dat je niet begrepen wordt, kennen veel mensen. Dit kan bijvoorbeeld komen door je achtergrond. Omdat je door je andere achtergrond een andere taal spreekt � ook al besef je dat niet altijd. In mijn jeugd had ik dat gevoel vaak. Ik heb mij eerst een Hollander in Maastricht gevoeld, en later een Limburger in Holland. Mijn ouders kwamen niet uit Limburg, en daarom werd ik altijd als een Hollander betiteld � waardoor ik er op school maar half bij hoorde, een vreemde eend was in de bijt. Je deelt dan niet je denken met anderen, en gaat veel observeren. Een ander verschil is het milieuverschil. Daar had ik in mijn jeugd ook mee te maken. Thuis werden wij op een bepaalde zeer beschaafde manier opgevoed, en op school zaten wij tussen overlevers.

Over dat milieuverschil gaat de voorstelling Juffrouw Julie, die Artemis dit seizoen speelt. Julie is een jonge vrouw van goede komaf. Zij spreekt een heel andere taal dan Jean, de knecht van haar vader, en daarom zullen ze elkaar niet begrijpen. Ze hebben een ander doel en verstaan daardoor elkaars taal niet. Julie wil plezier maken, ze wil vrijheid veroveren. Ze wil zich onderdompelen in wat er allemaal gebeurt. Zij heeft geleerd om geen onderscheid te maken in wie er voor haar staat, terwijl Jean dat wel doet. Hij wil overleven en hogerop komen. Hij weet waar hij op de ladder staat en hij heeft er een beeld van hoe hij en die ander zich dan dienen te gedragen.

Dat ken ik ook van vroeger � toen voelde ik vaak hoe je verkeerd ingeschat kan worden. Als je verwonderd bent of verbaasd, of ge�nteresseerd bent in dingen, dan kan je als onnozel worden gezien. Sommige mensen willen dat je weet wat je wilt en dat je dit ook duidelijk uitdrukt. Dat had ik vooral toen ik in Amsterdam woonde. Limburgers praten veel meer om alles heen. Ze hebben een soort verbazing in hun cultuur. Dat kan je ook horen aan het geluid van hun taal, dat is vragend. In Holland is dat juist stellend; spreken kan daar als een gevecht zijn. Holland was door de eeuwen heen gericht op handelen: recht op je doel af en vechten om wie de sterkste is. Als je in zo�n competitiegerichte omgeving terechtkomt en zelf zo niet bent opgevoed, kun je het idee krijgen dat je weinig waard bent. �Hier kan ik gewoon niet tegenop!�, denk je dan. Zelf vind ik competitie en verwondering elkaars tegenpolen, en ik wil zo graag verwonderd kunnen zijn.

Door je achtergrond heb je een bepaalde toon en een bepaalde taal en een bepaalde houding � en het is boeiend om daarnaar te kijken en om te proberen om iemand te begrijpen. Het is een rijkdom als mensen een andere taal spreken, maar je moet je er wel bewust van zijn dat alles verschil maakt.

In de voorstelling Reis van een Rus heeft de Rus een andere taal omdat hij uit een andere cultuur komt, �n hij heeft ook letterlijk een eigen taal gevormd � Russisch Nederlands. Zijn taal, en hoe hij spreekt, heeft een specifieke schoonheid. Ars�ne en het meisje Colette uit de voorstelling Mouchette zijn allebei overlevers. Ze hebben eenzelfde achtergrond en snappen daardoor elkaars taal � ondanks het grote leeftijdsverschil.

Ik vind het boeiend om me te verdiepen in die talen. Door de televisietaal die we in grote mate tot ons nemen, lijkt het soms alsof er nog maar ��n wereld bestaat, en dat vlakt gewoon heel veel uit. Terwijl net wat verfijnd en specifiek is, interessant is, dat je de kracht van je eigen taal gebruikt en van je eigen uitdrukkingsverfijning. Ik denk dat een mens daar gelukkig van wordt.

Den Bosch, augustus 2010

hoogteref3