19/11/07 Brabants Dagblad © Henk Langenhuijsen

20/11/07 NRC Handelsblad © Isabella Steenbergen

20/12/07 Sanne Loomans © Pauze

24/12/07 Friesch Dagblad © Wiggele Wouda

17/12/07 Limburgs Dagblad © Jos Prop

19/12/07 8Weekly © Moon Saris

20/12/07 Sanne Loomans © Pauze

24/12/07 Friesch Dagblad © Wiggele Wouda

10/02/08 Theatermaggezien © Roger Arteel

12/04/10 KRO radio 1 Nacht van het goede leven © Adeline van Lier
(klik op 12 april 2010, 2e uur, 17:50 minuten)
 

Simmen toont nepwereld

Kinderen en computers horen even vanzelfsprekend bij elkaar als volwassenen vinden dat ze te veel achter het scherm zitten. Theatergroep Artemis betreedt de virtuele wereld van De Sims met voorgeprogrammeerde figuren, robotachtige bewegingen en nepgevoelens. Herkenbaar alsof het echt is, vindingrijk en vermakelijk. Maar wat is echt? In Simmen, een voorstelling voor zeven jaar en ouder, zien we figuren die niet van vlees en bloed zijn: hun bewegingen en reacties komen voort uit keuzes die een speler met de muis maakt. Ze kunnen net als in het computerspel De Sims eten, dansen en anderen ontmoeten. Soms ook gaan ze hun eigen weg, want zelfs een eigen wil zit ergens in het systeem ingebouwd. Wie zijn personages verwaarloost of – erger nog – op het fornuis plaatst, moet de gevolgen accepteren. Sims is een spel dat je al op jonge leeftijd de macht van de schepper schenkt en waarmee je onderscheid leer maken tussen oorzaak en gevolg, kennismaakt met basisbehoeften, vervelende en aangename gevoelens.

De drie spelers hebben goed naar het spel gekeken, bootsen de poppetjes ‘levensecht’ na, wat vaak erg grappig is, met herhalende bewegingen en een vreemde klanktaal die dikwijls alleen door de lichaamshouding of de intonatie betekenis krijgt. Te midden van een treffend, strak decor met bordjes die verwijzen naar plaatsen in huis, worden ze door een niet zichtbare hand gestuurd. Soms hebben ze een masker op om het onpersoonlijke van hun aanwezigheid te benadrukken. Bepaalde handelingen leiden tot irritatie, verdriet of afkeer. Ook dergelijke emoties krijgen een clichéverpakking.

Gastregisseur Ted Keijser toont deze spelwereld zonder belerend vingertje, lijkt zelfs gefascineerd te zijn door de ongenuanceerde neppers die kinderen in de ban houden. Op een gegeven moment lijken de figuren uit hun rol te stappen en weer echte mensen te worden. Dat lukt niet, omdat de virtuele en de echte wereld niet meer te scheiden zijn en personen het oog op de werkelijkheid dreigen te verliezen. Dat kun je als een waarschuwing zien, maar het is de vraag of kinderen dat oppikken.

 Kun je een uur lang boeien zonder herkenbare dialogen, zonder echte emoties? Met ‘Simmen’ lukt dat, al kun je vinden dat het daardoor vlak blijft. De spelers beschikken over veel mimisch vermogen en de voorstelling is rijk aan visuele vondsten. Het is een geestige persiflage op een even onzinnig als bloedserieus spel met maar één nadeel: als de boel vastloopt, is het over en uit. 19 november 2007 ©  Brabants Dagblad - Henk Langenhuijsen

Cybersoap over spel 'The Sims'

Een virtueel poppenhuis, vol met spullen die er niet echt zijn. Douche, wasbak, tv, voordeur - ze bestaan uitsluitend in de hoedanigheid van een naambordje. En de poppen? De poppen zijn mensen, ontdaan van alle menselijkheid. 

Voor de jeugdvoorstelling Simmen van Theater Artemis, haalde regisseur Ted Keijser inspiratie uit The Sims, het best verkochte computerspel aller tijden, waarbij de speler beschikt over het leven van virtuele personen. We belanden in een huiselijke cybersoap, waar drie voortdurend van rol wisselende acteurs (Vincent Verbeek, Marieke van Leeuwen en Heike Wisse) het parcours van hun dagelijkse beslommeringen bewandelen.

De acteurs bewegen zich mechanisch, met behulp van plastic maskers vergroten ze hun emoties uit. Met bewonderenswaardige koppigheid, en zonder dat de voorstelling ondoordringbaar wordt, spreken ze bovendien een merkwaardige onzintaal. Van begin tot eind vermengen zich de hysterische uithalen van het tv-Amerikaans en het vechtsport-Japans.

De komische lichtheid van Keijsers spelwereld beschijnt tegelijkertijd de werkelijke wereld. We leven steeds meer langs elkaar heen, laten ons leiden door PC, GSM en iPod. En op den duur bekruipt je hetzelfde gevoel als bij de film The Truman Show, waarin een stad, een leven, door tv-makers geregisseerd wordt. Simmen laat een verontrustend geluid over het heden horen. 20 november 2007 © NRC Handelsblad - Isabella Steenbergen 

Simmen en de leegheid van nep

Mijn digitale analfabetisme verraadt het tijdperk waaruit ik stam: de computerloze dinosaurusdecennia van de vorige eeuw. Voor het afgelopen weekend had ik namelijk nog nooit van De Sims gehoord. Het blijkt het best verkochte computerspel aller tijden te zijn. Het bevat geen games die tot winst of verlies leiden.

Het is een spel waarbij de speler het dagelijkse leven in een gezin moet regelen. Hij bepaalt in zekere zin het wel en wee van de gezinsleden en beschikt dus ook over het leven van deze virtuele mensen. Als hij het laat afweten is het over en uit. Waar mijn vooroordelen over dit soort speelgoed gekleurd zijn door een  rooms geïmpregneerde pedagogiek, is het voor de jeugd van vandaag gewoon een kinderspel. Hun opgewonden gefluister van herkenning golft door de rijen, evenals -op de rij voor mij- een hinderlijk knisperende reuzenzak vol snoep.

Regisseur Ted Keijser heeft van Theater Artemis uit Den Bosch de opdracht gekregen om deze Sims-rage om te zetten in een theatervoorstelling voor kinderen vanaf zeven jaar. Wanneer je Ted Keijser vraagt om een voorstelling te regisseren dan doe je dat omdat je wilt dat het een visueel kijkspel wordt, vol verrassingen en vondsten. En ook omdat je weet dat hij door zijn clowneske aanpak heen vaak pijnlijk precies de vinger op de wond weet te leggen. Simmen is dan ook een voorstelling geworden om te lachen en te overdenken. De lach wordt constant door de zichtbare buitenkant van de uitvoering gevoed, terwijl de overdenking zich, naar aanleiding daarvan, in mijn hoofd afspeelt. De drie acteurs bewegen zich -bijzonder knap (!) - als echte computerpoppen over de speelvloer. Die gekunsteldheid zorgt ervoor dat niets is wat het lijkt. Alles is ongewoon.

Hun lopen, hun spreken en hun bewegingen. Ook de dagelijkse omgeving is nep want, behalve een paar stoelen, staat er niets. Alle plekken en spullen worden in het begin nog aangeduid door tekstborden. Een nagemaakte werkelijkheid dus. Na verloop van tijd verdwijnen die aanduidingen ook nog. Dan blijft er niets meer over dan een lege ruimte waarin gefingeerde personages hun dagelijkse verrichtingen mimen, ondersteund door dreuntjes en deuntjes en aangestuurd door.....? Dan vallen de spelers samen met de personages in hun eigen virtuele soap in een volkomen lege omgeving. Een kaalslag die zich aan mij opdringt als een schrikbeeld voor de leegheid die zo'n (virtuele) wereld met zich meebrengt. Zo erg kunnen we het dus krijgen: een wereld waaruit alle (mede)menselijkheid verdwenen is. Gelukkig vallen de acteurs tijdens het slotapplaus uit hun virtuele plooi. Ze lachen als echte mensen, ontspannen zich en zijn voldaan. Heerlijk om te zien dat nep verdwijnt waar echtheid verschijnt. Dat houdt de moed erin. 17 december 2007 © Jos Prop – Limburgs Dagblad

Waar is de controller?

Artemis brengt het populaire 'reality' computerspel The Sims tot leven in Simmen. In een prachtige, strakke vorm wandelen drie acteurs als plastic poppen doelloos door hun nogal gewone leventjes. Een treffende parodie op de hedendaagse mens, geïnspireerd op een zogenaamd realistische kopie van de hedendaagse mens. Helaas heeft de toeschouwer geen console op schoot om zelf wat pit, snelheid of spanning aan de personen en gebeurtenissen toe te voegen.

Het spel The Sims werd al in de eerste helft van de jaren negentig ontwikkeld door Will Wright. Zijn idee van een 'virtueel poppenhuis' waarin de karakters van de poppen en hun omgeving worden bepaald door de speler werd met scepsis ontvangen. Vooral omdat niemand dacht dat het technisch mogelijk zou zijn zo’n ingewikkelde simulatie te draaien. De techniek ging met sprongen vooruit en na zijn verschijning rond 2000 verwierf The Sims razendsnel een plek tussen de snelle races, complexe quests en harde oorlogen die de gamewereld tot dan toe - en nog steeds - voornamelijk bevolkten. Grootste verschil met alle andere spellen: je hoeft geen einddoel te bereiken. In The Sims speel je vanachter je console een beetje God, doordat je levens schept en deze richting geeft.

Blijblijblij
In de versie van Artemis heeft de kijker niks te vertellen. Het was gastregisseur Ted Keijser die bepaalde wat voor Sims tot leven zouden komen. Hij gaf het Droste-effect een nieuwe draai door een kopie van het leven te introduceren in het echte leven, om misschien weer gekopieerd te worden door een van de bezoekertjes als ie weer achter de pc zit.

En wat voor een kopie van het leven zien de kijkers? Als er iets blijft hangen na een uur en een kwartier Simmen is het wel dat deze plastic mensen met hun voortdurende, onechte blijblijblij - de intuïtieve, schreeuwende baby uitgezonderd - in vaste patroontjes leven en niet in staat zijn tot echte interactie. Ze wandelen en leven in onlogische banen langs elkaar heen. Kakelen goeddeels onverstaanbaar Simlisch, vermengd met wat Engels en Nederlands, en communiceren daarmee niet bepaald effectief. Een pessimistische kijk op de vervlakkende mensheid.

Vormtechnisch is Simmen prachtig. Witte briefjes met woorden erop spelen voor wc, koelkast, eettafel of bank. De acteurs richten er in een handomdraai hun huis, een zwarte doos met verlaagd plafond, mee in, door ze op zwarte stoelen en zwarte muren te plakken. Gek genoeg laten ze dat in latere scènes goeddeels achterwege. Hun kleurrijke kleding die kittig knipoogt naar vintage springt er lekker uit in dit zwart-witte wereldje. Het trio acteurs speelt drie scènes die uit het dagelijkse simmenleven gegrepen zijn en zet met enkele artificiële maskers en uitstekende mimische vaardigheden samen ongeveer een dozijn fake figuren neer. Hun vertraagde, overdreven bewegingen en loopjes doen je af en toe bijna geloven dat je echt in een spelletje zit.

Gesimmetjes
Na een kwartier heb je dat trucje wel door en na een dik half uur is het allemaal niet meer erg nieuw, grappig of interessant. En dan biedt de platte, trage verhaallijn van simpele familietjes met eenvoudige gebeurtenissen weinig vertier meer. Of je The Sims nou dagelijks speelt, van horen zeggen een beetje kent of er nog nooit van hebt gehoord. Je veert af toe nog op als het over bijvoorbeeld knuffelen, kussen of zelfs vrijen gaat; kids reageren daar vanzelfsprekend heftig op. En je voelt je nekharen overeind gaan staan als die vreselijke reuzenbaby weer als een idioot krijst.

Maar verder zou je al vrij snel willen dat je een console had en een beetje mee kon regisseren. Dan zou je het saaie bestaan van deze drie 'gesimmetjes' wat leven inblazen. Of op escape drukken, want je ziet van verre aankomen dat dit non-interactieve systeem hartstikke gaat vastlopen. 19 december 2007 © Moon Saris - 8Weekly 

Sims in het theater
Ga jij graag mee met een familie-uitje, maar kun je je pc niet in de steek laten? Het kan nu allebei, want Theater Artemis brengt de spelletjes van je computer naar het theater. Het toneel is je beeldscherm en de acteurs de Sims. Jij én je moeder tevreden!

In de theatervoorstelling Simmen zie je veel terug uit ons dagelijks leven. Het is gebaseerd op de Sims, het eerste computerspel dat niet in een fantasiewereld afspeelt. In Simmen wordt duidelijk dat er wel verschillen zijn tussen onze werelden, maar dat ze steeds kleiner worden.

Communicatie
In eerste plaats de communicatie. De Sims leven totaal langs elkaar heen, er wordt niemand begroet of aangesproken voor een praatje. In onze wereld is communiceren heel belangrijk. Met de webcam en skype  maken we in enkele seconde contact met de andere kant van de wereld. We zijn overal en altijd bereikbaar door te bellen, smsen en emailen. Voor de communicatie die we gebruiken, hebben we wel een medium nodig. Communicatie verloopt steeds minder rechtstreeks en misschien lijken we daarin toch wel een beetje op de Sims.

Tijd
Als tweede de tijd. Een computerspel als de Sims legt zijn eigen tempo en ritme op. Een baby wordt in mum van tijd een kind, het is een race tegen de klok om te zorgen dat de basisbehoeftes van de Sims binnen een bepaalde tijd vervult worden. Maar wordt ons leven niet ook bepaald door afspraken en reistijden? We manipuleren de tijd met de zomer- en wintertijd. Tijd is een abstract begrip en wordt, ook door ons, naar eigen hand gezet.

Emotie
Tot slot emotie. De Sims hebben niet de gevoeligheid die wij mensen kennen. Ze zijn blij of boos, veel zit daar niet tussen in. Mensen zijn juist heel genuanceerd, wij zijn niet alleen blij of boos. Toch geven wij op de vraag: “Hoe gaat het?”, keurig het antwoord: “Alles goed!” Omdat alles goed gaat, we andere mensen niet lastig willen vallen met onze problemen of omdat we haast hebben?

Negatieve invloed?
Allerlei strijdmiddelen zijn inmiddels ingezet om ons te vertellen hoeveel negatieve invloed de gamewereld op ons heeft. Dit theaterstuk laat je deze noodkreet niet zien, maar wel voelen. De voorstelling geeft geen conclusie of oordeel, het is maar net wat je er zelf van denkt en vindt. Is het een blik op de toekomst? Of kijken we gewoon mee met een computerspel? Eén ding  is zeker: de theatervoorstelling Simmen laat ons niet zien hoe het afloopt… 20 december 2007 © Sanne Loomans - Pauze

Simtoneel met een dubbele knipoog
De Sims is een van de meest populaire computerspelletjes van dit moment. Het is zelfs het meest verkochte, met meer dan zes miljoen exemplaren. Wat het spel zo aantrekkelijk maakt is dat je het leven kunt kopiëren en je de macht in feite krijgt over De Sims, de bewoners van Simcity. Je kunt De Sims, die in het bezit zijn van hun eigen Simtaal, dingen laten doen uit strategisch oogpunt of gewoon voor de lol. Dat geeft je, hoe je het ook wendt of keert, een machtig gevoel. En wat is er nou leuker om de wereld naar je hand te zetten? Het wordt ook wel met de titel 'godgame' aangekondigd; aan pretentieuze verkooppredikaten ontbreekt het de marketingafdeling van De Sims niet.

Theater Artemis heeft naar aanleiding van dit succesvolle computerspel met verschillende edities als Sim2 en Sim3 een theatervoorstelling gemaakt met de titel Simmen. Regisseur Ted Keijser heeft zich verdiept in het virtuele leven van De Sims en met zijn verhaal zowel een kopie afgeleverd van het computerspel als een parodie op de 'levende' Simwezens. Die combinatie levert een meer dan aantrekkelijk schouwspel op waarin de leegheid van zo'n virtueel bestaan duidelijk naar voren komt.

Parodie
De bewoners, die allen voortdurend in een relationele verhouding acteren alsof het levende animatiepoppen zijn, lopen en handelen in een Sim-omgeving die tweedimensionaal is. Dat wil zeggen: een toilet is een stuk papier met de woorden wc erop en stelt de wc voor (De Sims moeten om onverklaarbare wijze veel plassen), een koelkast is een papiertje met daarop koelkast, een douche een papiertje met daarop douche. Daarin schuilt tegelijkertijd ook de parodie en overtreft Theater Artemis de inhoudsloze betekenis van De Sims treffend. Dat komt helemaal goed tot uiting wanneer het kind huilt. Normaal een teken van honger of iets anders waardoor het de aandacht wil, maar die emotie kennen De Sims niet. En dat lijkt ook een beetje de boodschap te zijn van Theater Artemis: computers kunnen veel, je kunt ermee lachen en je ermee vermaken, maar de complexheid van de levende mens met zijn ragfijne systeem van gevoelens zul je nooit terug kunnen vinden in een computerspel. Maar dit laatste moet je met de nieuwste ontwikkelingen overigens niet te snel te zeggen. De ondertitel van Simmen is What's in a game?. Nou, Theater Artemis laat in ieder geval speels zien wat er node in ontbreekt. En dat doet het drietal acteurs levensecht a la De Sims uit het computerspel. Men oordeelt niet met dit stuk en geeft geen kritiek op dit computerspel die er wereldwijd wel is), maar toont, spiegelt en stelt vragen. Jeugdtoneel waarvoor het met name bedoeld is. 24 december 2007 © Friesch Dagblad © Wiggele Wouda

(Fragment): "Ik vond het weer een prachtige voorstelling. Zo inventief vormgeven en uitgevoerd door de acteurs, en af en toe ook saaaaaaai!! "Ja dat móest!' Ik was blij dat ik mijn dochter bij me had. Die fluisterde steeds in mijn oor hoe herkenbaar het was en hoe goed het klopte. (…) Ze zat te genieten en gaf mij een crashcursus De Sims." 12 april 2010 © Adeline van Lier - KRO radio 1 Nacht van het goede leven >>

Jetse Batelaan is artistiek leider van Artemis. De dag dat de papegaai zelf iets wilde zeggen wordt zijn eerste voorstelling bij Artemis - april/mei 2014.

VOORUITBLIK

Theaterfestival Boulevard, augustus - Stel je heet Peter en iemand schrijft een toneelstuk voor jou. Wat als dat stuk 'Peter Pan - De Jongen Die Nooit Volwassen Wilde Zijn' is en iedereen jou vanaf dat moment Peter Pan noemt, terwijl je dat niet bent, niet wilt zijn, ook niet zou kunnen zijn, want het is slechts een fantasie. Fabian Jansen pakt voor Never never wonder opnieuw een fascinatie uit zijn jeugd op: de wens om te vliegen.  

2013/14

januari/april 2014 - De man die alles weet van Jetse Batelaan bij Maas theater en dans. Artemis werkt mee aan deze voorstelling en produceert samen met Antigone BEKDICHTZITSTIL - februari/mei 2014.